Daniel Owen (20 Hydref 1836 – 22 Hydref 1895)

Ganwyd Daniel Owen, y nofelydd a ystyrir fel ‘Tad y Nofel Gymraeg’ yn Yr Wyddgrug ym 1836. Lladdwyd ei dad a dau o’i frodyr mewn damwain ym mhwll glo’r Argoed ac o ganlyniad magwyd Daniel, a’i frawd a’i chwiorydd mewn tlodi enbyd gan ei fam weddw. Er hyn sefydlodd ei hun fel teiliwr, pregethwr Methodist a chynghorydd tref a daeth yn un o awduron pennaf Cymru. Yn ei swyddogaeth gyhoeddus dangosodd ofal tros aelodau llai ffodus y gymdeithas.

 

Ynglŷn â Gŵyl Daniel Owen:

 

Y dathliad cyntaf o fywyd a gwaith yr awdur Daniel Owen oedd wythnos o weithgareddau a gynhaliwyd yn yr Wyddgrug, Sir y Fflint rhwng 17 a 23 Hydref 2010, sef wythnos geni a marw Daniel Owen. Eleni mae’r Wyl yn cael ei ddal eto o Ddydd Sadwrn 14eg hyd 20 fed Hydref.

Bwriedir  yr Ŵyl liwgar, ffraeth a bywiog i fod uchafbwynt dwyieithog yng nghalendr yr Wyddgrug.

Cynhaliwyd y gweithgareddau yn 2010 mewn mannau allweddol sy’n gysylltiedig â Daniel Owen, gan gynnwys lansio cyfieithiad i’r Saesneg o Enoc Huws yn nhafarn y Pentan, Gwobr Daniel Owen am ysgrifennu creadigol, digwyddiadau yn y capel, gweithgareddau’r grŵp awduron, rhaglen i ysgolion a thaith dywys Gŵyl Daniel Owen o amgylch y dref a drefnwyd gan Gymdeithas Ddinesig yr Wyddgrug a’r Cylch.

Yn ail flwyddyn yr Ŵyl, ehangwyd cylch yr ŵyl i gynnwys pynciau llenyddol a chelfyddydol ehangach. Mae’r rhaglen estynedig hon yn rhan o’r weledigaeth hirdymor i sefydlu gŵyl gelfyddydol a llenyddol yn seiliedig ar Daniel Owen a’i waith – gan adlewyrchu diddordeb brwd yr awdur ym mhob agwedd ar lenyddiaeth a chelfyddydau Cymru.

Ers hynny, yn ychwanegol at lansio llyfr (Fireside Tales cyfieithiad o Straeon y Pentan gan Daniel Owen), teithiau tywys lleol a theithiau bws, nosweithiau o farddoniaeth, hiwmor a darlleniadau, darlithoedd a thrafodaethau, bu  Gig yr Ŵyl, diwrnod o weithgarwch celf (Mochyn Daniel Owen), hel straeon, a chyngerdd gyda’r nos gan Ensemble Cymru.

Yn y gorffennol mae’r bobl ifanc wedi mwynhau creu het Daniel Owen a’i ganeri, ar ôl clywed bod yr awdur yn hoff o’i cadw a’i bridio. Yn 2015 cawsant  gyfle i greu darlun gydag artist Eleri Jones ac i arddangos eu gwaith y tu allan yn y Sgwar Daniel Owen newydd .  Mae’r ddarlith flynyddol yn sicr yn uchafbwynt na ddylid ei golli. Llynedd Manon Eames  oedd ein darlithydd.  Mae cystadleuaeth Ysgrifennwyr Newydd Clwyd Theatr Cymru yn mynd o nerth i nerth a chollodd y rhai a fethodd berfformiad gwaith y bobl ifanc gyfle i weld wledd o dalent. Peidiwch a gwneud yr un cangymeriad yn 2017!

Bydd llawer o’r digwyddiadau yn rhad ac am ddim, ond bydd pris i rai ohonynt.
Mae rhaglen 2017 yn cymryd siâp ac mae wedi ei chyhoeddi ar y safle i bawb ei weld!

 

 

nol i’r brig